در حال بارگذاری ...
  • نقدی بر نمایش « فرزند»

    هم‌زیستی انسان در جهانی ساختگی

    نمایش « فرزند» نوشته یون فوسه به کارگردانی و دراماتورژی حسین صفی از تاریخ ۱۷ بهمن الی ۴ اسفند هر روز ساعت ۱۸ در پلاتو تئاتر شهر همدان به روی صحنه رفت که نقدی به قلم بهمن زنگنه را در ادامه می‌خوانیم

    بهمن زنگنه؛ در شرایط ایده‌آل ، هنر و سیاست هیچ ربطی به هم ندارند اما در واقعیت نمی توانند در کار هم دخالت نکنند. سیاست همان طور که در همه جا دخالت دارد در مثلث داستان نیز وارد میشود .سیاست سلیقه , سیاست جشنواره ها , و از همه مهمتر سیاست موفقیت هنری در برابر موفقیت تجاری . و در اینجا نیز همچون هر امر سیاسی دیگر ، میزان تحریف در دو حد افراط و تفریط بیشتر است , هر یک از ما ذاتا به جایی از مثلث داستان کشش و علاقه داریم. اما خطر در اینجاست که شاید به دلایلی که بیشتر ایدئولوژیک است تا شخصی، احساس کنیم که باید جای طبیعی خود را رها کنیم و در گوشه ای پرت به کار بپردازیم و بدین ترتیب داستانهایی طراحی کنیم که قلبا به آنها اعتقادی نداریم. درباره ی نمایش فرزند اما همه چیز خلاف این نظر بود. لحظه ای بود که مخاطب درنگ میکرد و می اندیشید که باید خویش را در جهان نمایش رها کند و این از هوش نویسنده و کارگردانی ویژه اش نشات می گرفت.یاداوری کردیم که هر اثر از سه سیاست به طور مجزا و فیلتر وار عبور میکند ,این به معنای سیاستمدار بودن حسین صفی در جایگاه کارگردان بر این نمایش نبود, چرا که عدم مخاطب شناسی اثر و اجرای عموم آن در منطقه ای که مخاطبانش هنوز در دل داستانخواهی قرن هجده مانده اند و جلوتر نیامده اند میتوانست ضربه ای باشد به کارنامه ی کارگردان و ای بسا جرئت عظیمی میخواست و درایت و تلاش, از این رو نه به نویسنده ی نروژی این نمایش که به کارگردان خاک صحنه خورده ی اثر باید تبریک گفت.
    مدت ها بود که تئاتر همدان از وجود متون سفارشی و آب ندیده و تکراری در زیر سایه ی اجراهایی تبلیغاتی و مبتذل انباشته شده و رنج میبرد . نمایش فرزند و اجرای جالب توجه این گروه ثابت کرد که تئاتر همدان هم میتواند سری بین سرها باشد. موفقیت هنری این اثر ده ها برابر بیشتر از موفقیت تجاری آن است و حاکی از نوعی شعار هنر برای هنر در عصر مدرن. کار به شدت جشنواره ای بود و خاص محور , همین رویکرد نیز سیاست سلیقه را در برمیگرفت. حال سلیقه ای که با شناخت همراه باشد پاسخ آن مخاطبی است که در سوال نظرسنجی ، رای به والا بودن اثر میداد و بالعکس . ریسک اجرای چنین نمایشی بسیار بالا بود ,آن هم با عدم فرهنگ سازی قریب به یقینی که همگان شاهدش بوده اند و هستند.

    کارگردانی
    ابتدای امر موضع خویش را در نقد اصول فرمال کار و بر مبنای نقد فرمالیستی و گریزی به نقد ساختارگرایانه اعلام کرده و در دفاع از نوآوری و خلاقیت علمی و پژوهشی اثر، این نمایش را فاخرترین نمایش تاریخ همدان میدانیم.

    طراحی صحنه در مینی مال ترین حالت ممکن و دکور کاملا همخوان و همسو با مولفه های زیر متنی جهان نمایشنامه و وفادار به متن بود. ولی ایکاش مکان اجرا پلاتویی بزرگتر بود و اینبار هم گلایه ی هزاران بار تکرار شده و مُثله مثُله گشته ی ما از سروران پشت میز نشین میباشد.
    اصول دراماتورژی و ارائه ی میزانسن های این نمایش تماما بر اساس جهانی بی هویت و تشویش شکل گرفته و طراحی شده بود. شناخت بالای کارگردان از متنی که حاصل اندیشه ها و تفکرات فضای بعد از جنگ جهانی است و با توجه به شناخت تمامی متون نویسنده ی آن، یون فوسه ی نروژی نتیجه ی انتخاب متنی عالی است که توسط حسین صفی با هوشیاری و آگاهی کامل صورت گرفته است. طراحی نور و لباس و گریم حدودا رئالیستی بود و مطابق با فرهنگ اروپایی جغرافیای متن.
    انتخاب موسیقی خوب نبود , از این جهت که فضای کاملا غربی اثر با افکت موزیک های شرقی سنخیت و تطابقی نداشت. البته امکان دارد که بنا به دراماتیزه کردن اثر به زبان ایرانی, انتخاب چنین موزیکی با تم شرقی از روی قصد و نیت و علم قبلی صورت گرفته باشد. اما اگر ادعای اجرایی اثر که کارگردان آن را اکسپریمنتال (تجربه گرایی) نامیده بود , در انتخاب موسیقی هم از آن پیروی میشد ای بسا کار زیباتر نیز می گشت و جلوه ی بصری و جلوه ی صوتی همخوانی دقیق تری با یکدگر پیدا میکردند. منظور از موسیقی اکسپریمنتال سبک راک و متال است و اتفاقا همخوان با ویژگی های شخصیت فرزند در نمایش نیز می بود.
    میزانسن های بسته و محدود و خلاق , استفاده از تکنیک ایست و اسلومشن هم در حرکت و هم در در نحوه ی دیالوگ گویی , استفاده از پلاکارد به عنوان موقعیت مکانی در خانه، شیوه ای خلاق هرچند تکراری اما به جا بود و زندگی مسخ شده و ماشینیزم را به خوبی القا میکرد.
    تغییر زبان , لحن, و حتی سن شخصیت ها همه و همه ماحصل تفکری بود که در بطن آن نوعی گروتسک شکل بگیرد . این گزنده گی و طنز تلخ که راوی مدرنیته است در سرتاسر اثر پدیدار بود و تا حد بالایی زیر متن نمایش و جهان بینی اثر را منتقل کرد.

    بازیگری
    به زعم ما کارگردان و دراماتورژ این نمایش، سخت ترین و بهترین نقش را در بازیگری ایفا کرد! از آن رو که هرچقدر میزانسن ها خلاق تر بود کار بازیگرها آسان تر شده و ارتباط را به سریعترین وجه ممکن میسر ساخت. در این نمایش بازیگری مدیون به کارگردانی است اما تلاش روح الله صالحی , معصومه گلی و مهدی کوثری برای اجرایی مدرن و تا حدی آغشته به بیومکانیک چشم گیر و قابل تحسین بود. سید مهرداد کاووسی به استثنای لحن تحمیلی و تکراری اش خوش درخشید و شاید بهترین گزینه برای نقش فرزند در این نمایش بود.

    به زعم بزرگان, تاتر ، هنر زندگی و هنر هم زیستی انسان ها در جهانی ساختگی است. تئاتر ، هنر آیینه کاری در قلب و روح و جان مخاطب است. اما درباره نمایش فرزند باید گفت این اثر گامی به سوی آینده است, آینده ای که نوید از بقای هنر والا , هنر دخمه نشینان بی حمایتگر تئاتر میدهد. نمایش فرزند گذاری است از سنت به مدرنیته و احوالات پیرامون این دگرگونی جهانی. چرا که به خوبی به مخاطب فهماند تشویش و بی هویتی در زندگی مدرن چگونه رخ میدهد با انسان چه ها که نمیکند. دنیا, دنیای مدرن است چه با پذیرش و چه به اجبار, دنیای اذهان وهم آلود و خسته و بی رمق زیر پوشش تظاهر آمیز سرعت و نور و رنگ.
    ای کاش میشد فرزندان ما همانند فرزند این نمایش نروند و دمی بیشتر بمانند تا شاید رنگ و رنگ بازی جهان مدرن بر قلبشان و بر قلبمان چیره نگردد. که این خود , والاترین هنر است.




    مطالب مرتبط

    پس از چهار روز ارزیابی

آثار منتخب جهت حضور در سی و یکمین جشنواره تئاتر استان همدان معرفی شدند
    پس از چهار روز ارزیابی

    آثار منتخب جهت حضور در سی و یکمین جشنواره تئاتر استان همدان معرفی شدند

    یگلریان، سهراب نیک فرجاد، نبی الله بیات و حسین صفی به عنوان داور ناظر به عنوان اعضای هیأت انتخاب و ارزیاب سی و یکمین جشنواره تئاتر استان همدان، اپس از چهار روز بازبینی و ارزیابی نمایش های شهرهای همدان،ملایر، نهاوند، تویسرکان، بهار و کبودرآهنگ هفت نمایش را جهت حضور در بخش ...

    |

    در آستانه برگزاری بیست و ششمین جشنواره بین المللی تئاتر کودکان و نوجوانان همدان

پوستر ویترین هویتی جشنواره است
    در آستانه برگزاری بیست و ششمین جشنواره بین المللی تئاتر کودکان و نوجوانان همدان

    پوستر ویترین هویتی جشنواره است

    زمانی که هر شهر را با یک جشنواره خاص معرفی می‌کنیم درواقع نوعی هویت بخشی انجام می‌دهیم. هویت هر شهر به چیستی است که خود را با آن تعریف می‌کند و این شناسنامه در مسیر توسعه مبتنی برپایداری می‌بایست در سه حوزه رفاه، رضایت و معنا محقق شود.

    |

    جشنواره تئاتر کودک و نوجوان نیاز به آرشیو سازی اسناد دارد

دچار دست‌کاری شفاهی نشویم
    جشنواره تئاتر کودک و نوجوان نیاز به آرشیو سازی اسناد دارد

    دچار دست‌کاری شفاهی نشویم

    تئاتر ازآنجایی‌که پس از آخرین اجرا پرونده‌اش بسته می‌شود به همان سرعت از حافظه عمومی کم‌رنگ و سپس پاک خواهد شد و بخشی از هویت هر جامعه‌ای به داشته‌های معنوی است و در بخش تئاتر که دیداری است این هویت دچار دست‌کاری شفاهی خواهد شد و چنان چه مرکزی اقدام به جمع‌آوری اسناد ...

    |

    نقدی بر نمایش« نای و نی»

روایت  ایرانی نای و نی
    نقدی بر نمایش« نای و نی»

    روایت ایرانی نای و نی

    انتخاب شیوه‌ای با کمک از فاصله‌گذاری برای روایت حوادث کربلا جزو نکات برجسته این نمایش بود به‌طوری‌که حتی می‌شد در قطع شدن به‌یک‌باره گریه تماشاگران این فاصله‌گذاری را دید. بااین‌همه، واقعیت این است که متن تئاتری، هر خاستگاهی که داشته باشد، متنی است که برای اجرا در ...

    |

    نقد نمایش «واگویه های علی گندابی»

عشق، روایت موازی یک تاریخ
    نقد نمایش «واگویه های علی گندابی»

    عشق، روایت موازی یک تاریخ

    همدان تئاتر، روح الله صالحی، . نام سید محمدجواد کبودرآهنگی آن‌قدر وزن و وقار دارد که در نامش در هر پوستر اجرای نمایش خیال تماشاگران حرفه‌ای را بابت نمایشی پخته و اصولی راحت ‌کند. به‌طوری‌که در انتخاب دقیق بازیگران از سهراب نیک فرجاد گرفته تا سید مهرداد کاووسی حسینی که ...

    |

    توسط گروه نمایشی هناسه

نمایشنامه «ماهی در چشم یونس»  در همدان خوانده می‌شود
    توسط گروه نمایشی هناسه

    نمایشنامه «ماهی در چشم یونس» در همدان خوانده می‌شود

    به مناسبت هفته دفاع مقدس، نمایشنامه «ماهی در چشم یونس» به نویسندگی روح‌الله صالحی و کارگردانی مانا پوراسد کاری از گروه نمایشی هناسه از ۶ الی ۷ مهر در سالن کتابخانه عمومی سعیدیه همدان خوانده می‌شود.

    |

    نظرات کاربران